Жер қойнауын пайдаланушылардың салықтары

Жалпы мөлшерлеме — 20% (357-бап 2-тармақ 5-тармақша). Жер қойнауын пайдаланушыларға арнайы КТС мөлшерлемесі жоқ. Басқа мөлшерлемелер: екінші деңгейдегі банктер (бизнесті несиелеуден басқа) мен ойын бизнесі — 25%; ауыл шаруашылығы өндірушілері — 3%; ауыл шаруашылығы кооперативтері — 6%; әлеуметтік сала — 2026 жылы 5%, 2027 жылдан 10%. Бейрезиденттің тұрақты мекемесінің таза кірісіне салынатын салық — 15% (689-бап). Кәсіпкерлік қызметтен түскен залалдар кейінгі 10 жылға ауыстырылады (339-бап).

2026 жыл (778-бап 1-тармақ 1-тармақша), келісімшарт бойынша жоспарлы жылдық өндіру көлеміне қарай: 250 мың т дейін — 5%; 500 мың т дейін — 7%; 1 млн т дейін — 8%; 2 млн т дейін — 9%; 3 млн т дейін — 10%; 4 млн т дейін — 11%; 5 млн т дейін — 12%; 7 млн т дейін — 13%; 10 млн т дейін — 15%; 10 млн т жоғары — 18%. Ішкі нарықта өткізілетін немесе берілетін мұнайға (ҚР МӨЗ-дары, давальдық қайта өңдеу, өз мұқтаждары, заттай нысан) 0,5 коэффициенті қолданылады. 2027 жылғы 1 қаңтардан бастап (778-бап 1-тармақ 2-тармақша) «көлем × әлемдік баға» матрицасы қолданылады (бағандар 20…200 АҚШ долл./баррель): 19%-дан (250 мың т дейін, баға 40 долл. дейін) 67%-ға дейін (10 млн т жоғары, 190 долл.). Ішкі нарық үшін 0,5 орнына теңестіру коэффициенті қолданылады.

10% — жалпы мөлшерлеме (мысалы, экспортталатын шикі газ). Ішкі нарықта өткізгенде — жылдық өндіру көлеміне қарай: 1,0 млрд м³ дейін — 0,5%; 2,0 млрд м³ дейін — 1,0%; 2,0 млрд м³ жоғары — 1,5% (778-баптың 1-тармағы). 2027 жылғы матрица тек мұнайға қатысты.

Әлемдік бағаға қарай (АҚШ долл./баррель, қоса алғанда) бүкіл құнға бірыңғай мөлшерлеме: 20 дейін — 0%; 30 дейін — 0%; 40 дейін — 0%; 50 дейін — 7%; 60 дейін — 11%; 70 дейін — 14%; 80 дейін — 16%; 90 дейін — 17%; 100 дейін — 19%; 110 дейін — 21%; 120 дейін — 22%; 130 дейін — 23%; 140 дейін — 25%; 150 дейін — 26%; 160 дейін — 27%; 170 дейін — 29%; 180 дейін — 30%; 190 дейін — 32%; 200 дейін және одан жоғары — 32% (749-бап). Кезең — тоқсан; тоқсаннан кейінгі екінші айдың 25-іне дейін төленеді, 15-іне дейін декларация тапсырылады.

Баға 25 долл./баррельден төмен — 0. 25-тен 105 долл./баррельге дейін — баж (долл./т) = орташа баға (долл./баррель) × 1 (мысалы, 76 долл./баррель → 76 долл./т). 105 долл./баррельден жоғары — кесте бойынша: 105–115 — 115 долл./т; 115–125 — 130; 125–135 — 145; 135–145 — 160; 145–155 — 176; 155–165 — 191; 165–175 — 206; 175–185 — 221; 185 және одан жоғары — 236 долл./т. МКК мен баспасөз деректері бойынша: 2026 жылғы тамыз — 76 долл./т; қыркүйек — 94 долл./т (20.07–20.08.2026 кезеңіндегі орташа баға 94 долл./баррель).

Деңгейлер бойынша жылжымалы шкала (таза кіріс шегерімдердің %-ымен): 25%-ға дейін — салық салынбайды; 25–30% — 10%; 30–40% — 20%; 40–50% — 30%; 50–60% — 40%; 60–70% — 50%; 70%-дан жоғары — 60% (808-бап). Әр мөлшерлеме өз деңгейіндегі кіріс бөлігіне қолданылады (807-бап). Кезең — күнтізбелік жыл; декларация 31 наурызға дейін, төлем декларация мерзімінен кейін 10 күн ішінде.

Мұнайдың әлемдік бағасына қарай (АҚШ долл./баррель, қоса алғанда): 50 дейін — 0%; 60 дейін — 6%; 70 дейін — 12%; 80 дейін — 18%; 90 дейін — 24%; 100 дейін — 30%; 110 дейін — 32%; 120 дейін — 34%; 130 дейін — 36%; 140 дейін — 38%; 150 дейін — 40%; 150-ден жоғары — 42%. Күрделі теңіз жобалары: сол аралықтар бойынша 0/2/4/6/8/10/10,7/11,3/12,0/12,7/13,3/14,0% (814-бап).

Көмірсутектер: барлауға келісімшарт (бекітілген қорларсыз) — 2 800 АЕК. Бекітілген қорларсыз өндіру немесе бірлескен барлау мен өндіру — 3 000 АЕК, оған қоса 300-ден асқан әр блок үшін 10 АЕК. Бекітілген қорлармен — (С × 0,04%) + (Сп × 0,01%), бірақ 10 000 АЕК-тен кем емес, мұнда С — A+B+C1 санатты қорлар құны, Сп — C2 санаты мен C3 ресурстарының құны. АЕК 4 325 тг болғанда: 2 800 АЕК = 12 110 000 тг; 3 000 АЕК = 12 975 000 тг; 10 000 АЕК = 43 250 000 тг. Төлеу — 20 жұмыс күні ішінде (764-бап).

Қолданылмайды. 2026 жылғы СК-нің арнайы төлемдер тізбесінде жоқ (753-баптың 3-тармағы), 2018 жылғы СК-де де болмаған. Бұрын — 0,1% (2008 жылғы СК 317–324-баптары). Бұл баптар 31.12.2018 дейін қолданылды, яғни бонус 2019 жылғы 1 қаңтардан жойылды (2018 жылы туындаған міндеттемелер төленуге тиіс болды).

Тіркелген сома. Өндіру басталғаннан бастап — мына күндердің ең ертесінен кейін төленеді: коммерциялық табуды жариялау, өндіруге көшу, өндіруге лицензия немесе келісімшарт. 10 000 АЕК дейін — өндіру басталған жылдан кейінгі жылдың 10 сәуіріне дейін біржолғы. 10 000 АЕК-тен жоғары — 10 жылдан аспайтын мерзімде тоқсан сайын тең үлестермен (кемінде 2 500 АЕК), тоқсаннан кейінгі екінші айдың 25-іне дейін. Тек барлауға арналған келісімшарттар бойынша төленбейді.

1,5% — заңды тұлғаларға арналған жалпы мөлшерлеме (592-баптың 1-тармағы). Ерекше мөлшерлемелер: 0,5% — дара кәсіпкерлер мен оңайлатылған декларация; 0,1% — жекелеген КЕҰ мен әлеуметтік сала; 0% — АЭА, инвестициялар туралы келісімдер және т.б. Ағымдағы төлемдер — ақпанның, мамырдың, тамыздың және қарашаның 25-іне дейін.

Жер салығы — жер санаты бойынша гектарға базалық мөлшерлемелер. Елді мекендерден тыс өнеркәсіп жерлері үшін мөлшерлеме бонитет балына пропорционал (576–581-баптар). Жергілікті өкілді органдар аймақтарға бөлу негізінде мөлшерлемелерді базалықтың ±50%-ынан аспайтын шекте өзгерте алады (582-бап). Жалға алу төлемақысы жалдау шарты бойынша есепте белгіленеді, учаске бойынша жер салығы сомасынан кем болмайды (621-баптың 2-тармағы, 622-баптың 3-тармағы) және ақпанның, мамырдың, тамыздың және қарашаның 25-іне дейін тең үлестермен төленеді (622-баптың 4-тармағы).

16% — жалпы мөлшерлеме (503-баптың 1-тармағы). 2026 жылы 5%, 2027 жылдан 10% — дәрілер, медициналық бұйымдар мен қызметтер; 10% — отандық мерзімді басылымдар. 0% — тауарлар экспорты, яғни ЕАЭО кедендік аумағынан тыс әкету, оның ішінде шикі мұнай экспорты (467-бап, 503-баптың 4-тармағы). Кезең — тоқсан. Шикі мұнай мен газ конденсатына акциз — 0 теңге/т (536–537-баптар).

Бейрезиденттер (682-бап): 15% — жалпы мөлшерлеме. Капиталдың кемінде 25%-ын тікелей немесе жанама иеленетін тұлғаға — 230 000 АЕК-ке дейінгі сомаға 5% (жылдың 1 қаңтарындағы АЕК; 2026 жылы бұл 994 750 000 тг), асқан бөлігіне 15%. Жеңілдікті салық салынатын мемлекеттердің резиденттеріне — 20%. ҚР биржасының ресми тізіміндегі бағалы қағаздар бойынша дивидендтерге (сауда өлшемшарттары сақталса) салық салынбайды (681-бап 7-тармақша). ҚСҚЕ мөлшерлемелері қолданылуы мүмкін. Резидент жеке тұлғалар (363-бап 3-тармақша): жылдық дивидендтердің 230 000 АЕК-ке дейінгі сомасына 5%, асқан бөлігіне 15%. Резидент заңды тұлғалар: дивидендтер салық салынатын кірістен шығарылады (255-бап 1-тармақ 1-тармақша) және төлем көзінен салық салынбайды (351-бап).

Бейрезиденттер — төлем көзінен 15% (жеңілдікті юрисдикциялар үшін 20%) (682-бап). Жанама сатуға да салық салынады: егер компания (резидент немесе бейрезидент) активтері құнының 50%-ы және одан көбі ҚР резиденттерінің, оның ішінде жер қойнауын пайдаланушылардың мүлкінен тұрса (687-баптың 1-тармағы). 3 жылдан астам иеленгендегі босату жер қойнауын пайдаланушыларға қолданылмайды. Резидент заңды тұлғалар: өсім салық салынатын кіріске кіреді (КТС 20%). 3 жылдан астам иеленгендегі босату, егер эмитент жер қойнауын пайдаланушы болса немесе жер қойнауын пайдаланушылардың мүлкі активтердің 50%-ынан асса, қолданылмайды (337-бап 2-тармақ 7-тармақша). Резидент жеке тұлғалар: ЖТС 10% (жылдық кірістің 8 500 АЕК-ке дейінгі бөлігі) және 15% (асқан бөлігі) шкаласы бойынша, жер қойнауын пайдаланушыларға қатысты сол ескертпемен (363-бап 1-тармақша, 400-бап 1-тармақ 4-тармақша).

6% (557-баптың 1-тармағы). Салық әлеуметтік аударымдарға азайтылмайды (558-бап). Ауыл шаруашылығы өндірушілері үшін — 1,8%. Төлеу — келесі айдың 25-іне дейін.

Төлемақы = масса × тонна үшін АЕК-пен мөлшерлеме (салықтық кезеңнің 1-күнгі АЕК; 2026 жылы — 4 325 тг) × коэффициенттер. Газды алауда жағу: көмірсутектер 44,6 АЕК/т; көміртегі тотықтары 14,6; метан 0,8; SO₂ 200; NO₂ 200; күйе 240; H₂S 1 240; меркаптан 199 320. I санаттағы объектілердің стационарлық көздері 2026–2027 жылдары: SOx және NOx — 20 АЕК/т-дан; 2028 жылдан мөлшерлемелер ×2, 2031 жылдан ×3. Күкірт карталарындағы күкірт — 3,77 АЕК/т. Кешенді экологиялық рұқсат нормативтері шегінде — 0 коэффициенті.